سؤال اولی که تقریباً همه می‌پرسند این است: «برای خانه‌ام چند کیلووات‌ساعت باتری بخرم؟» فروشنده‌ها گاهی بدون پرسیدن یک عدد گرد می‌گویند؛ نتیجه یا باتری‌ای است که وسط خاموشی دو ساعته تمام می‌شود، یا سیستمی که دو برابر نیاز پول آن را داده‌اید. خبر خوب اینکه محاسبه آن با یک کاغذ و قلم شدنی است.

دو مفهوم پایه: وات و وات‌ساعت

وات (W) یا کیلووات (kW) نشان می‌دهد هر وسیله در لحظه چقدر برق می‌کشد. کیلووات‌ساعت (kWh) نشان می‌دهد در طول زمان چقدر انرژی مصرف شده است. یک یخچال ۱۵۰ واتی اگر یک ساعت کامل کار کند، ۰.۱۵ کیلووات‌ساعت مصرف کرده است. ظرفیت باتری هم به کیلووات‌ساعت بیان می‌شود و توان اینورتر به کیلووات. این دو را با هم قاطی نکنید؛ تفاوتشان را در راهنمای تبدیل kW به kWh هم توضیح داده‌ایم.

قدم اول: فهرست وسایلی که باید در خاموشی روشن بمانند

اعداد زیر میانگین تقریبی وسایل رایج در خانه‌های ایرانی است؛ برای دقت بیشتر برچسب انرژی یا پلاک دستگاه خودتان را ببینید.

وسیله	توان تقریبی	ساعت کار مؤثر در ۴ ساعت قطعی	انرژی تقریبی
یخچال‌فریزر (کمپرسور خاموش و روشن می‌شود)	۱۵۰ تا ۲۵۰ وات	حدود ۲ ساعت	۰.۳ تا ۰.۵ kWh
روشنایی LED کل خانه	۶۰ تا ۱۰۰ وات	۴ ساعت	۰.۲۴ تا ۰.۴ kWh
مودم، روتر و شارژ موبایل	۳۰ تا ۵۰ وات	۴ ساعت	۰.۱۲ تا ۰.۲ kWh
تلویزیون LED	۸۰ تا ۱۵۰ وات	۳ ساعت	۰.۲۴ تا ۰.۴۵ kWh
پمپ و برد پکیج دیواری (زمستان)	۱۰۰ تا ۱۵۰ وات	۴ ساعت	۰.۴ تا ۰.۶ kWh
کولر آبی متوسط	۲۵۰ تا ۴۰۰ وات	۴ ساعت	۱ تا ۱.۶ kWh
اسپلیت ۱۲ هزار اینورتری	۸۰۰ تا ۱۲۰۰ وات	۳ ساعت	۲.۴ تا ۳.۶ kWh
لپ‌تاپ یا کامپیوتر کاری	۶۰ تا ۲۰۰ وات	۴ ساعت	۰.۲۴ تا ۰.۸ kWh

اتو، کتری برقی، سشوار، بخاری برقی و ماشین لباسشویی با گرمکن را در فهرست پشتیبان نیاورید؛ هر کدام در چند دقیقه بخش بزرگی از باتری را خالی می‌کنند.

قدم دوم: فرمول ساده

ظرفیت نامی باتری ≈ (جمع انرژی مورد نیاز در قطعی) ÷ (راندمان اینورتر × عمق دشارژ مجاز)

برای سیستم‌های LiFePO4 با اینورتر مناسب، ضرب این دو ضریب معمولاً حوالی ۰.۸ در نظر گرفته می‌شود؛ یعنی حدود ۲۵ درصد به عدد مصرف اضافه کنید. اگر قطعی‌ها پشت سر هم هستند و فرصت شارژ کامل بین آن‌ها نیست، یک حاشیه اضافه هم بگذارید. برای تبدیل ظرفیت به آمپرساعت، از ماشین‌حساب kWh به Ah استفاده کنید.

سه مثال واقعی

۱) آپارتمان ۸۰ متری در تهران، قطعی ۲ ساعته

یخچال، نور، مودم، تلویزیون و یک لپ‌تاپ: حدود ۰.۷ کیلووات‌ساعت برای ۲ ساعت. با ضریب ۰.۸ به حدود ۰.۹ کیلووات‌ساعت می‌رسیم. حتی یک باتری ۵ کیلووات‌ساعتی مثل باتری دیواری ۵.۱۲ کیلووات‌ساعت چند قطعی پشت سر هم را راحت پوشش می‌دهد. اگر سیستم یکپارچه بخواهید، به دستگاه ذخیره برق آل‌این‌وان نگاه کنید. سناریوی آپارتمان را در مطلب یو پی اس خانگی برای آپارتمان هم بررسی کرده‌ایم.

۲) خانه ویلایی در اصفهان با کولر آبی، قطعی ۴ ساعته تابستان

بارهای پایه حدود ۱.۲ کیلووات‌ساعت به‌اضافه کولر آبی حدود ۱.۴ کیلووات‌ساعت: جمع ۲.۶ کیلووات‌ساعت؛ با ضریب، حدود ۳.۳ کیلووات‌ساعت. اگر بخواهید یک اسپلیت ۱۲ هزار هم ۳ ساعت روشن بماند، حدود ۳ کیلووات‌ساعت دیگر اضافه می‌شود و عدد نهایی به ۷ تا ۸ کیلووات‌ساعت می‌رسد؛ اینجا باتری ۱۰.۲۴ کیلووات‌ساعتی انتخاب امن‌تری است. جزئیات کولر را در برق اضطراری کولر گازی و اسپلیت بخوانید.

۳) مغازه یا دفتر کوچک، قطعی ۶ ساعته

کارت‌خوان، صندوق، دو کامپیوتر، روشنایی، دوربین و یخچال نوشیدنی: حدود ۴ کیلووات‌ساعت؛ با ضریب، ۵ کیلووات‌ساعت. اگر چند روز پشت سر هم قطعی دارید و شارژ کامل نمی‌شود، سراغ ۱۰ کیلووات‌ساعت بروید. مقایسه با یو‌پی‌اس سنتی را در یو‌پی‌اس یا باتری لیتیومی برای خانه و مغازه آورده‌ایم.

توان اینورتر را فراموش نکنید

ظرفیت کافی بدون توان کافی فایده ندارد. جمع وسایلی را که هم‌زمان روشن می‌شوند حساب کنید و جریان راه‌اندازی یخچال، پمپ و کولر را هم در نظر بگیرید. برای بیشتر خانه‌ها، اینورتر حدود ۵ کیلووات کافی است؛ همان چیزی که در سیستم‌هایی مثل آل‌این‌وان ۵ کیلووات با ۱۰.۲۴ کیلووات‌ساعت و سیستم ۵ کیلووات با ۳۰.۷۲ کیلووات‌ساعت برای خانه‌های بزرگ‌تر به کار رفته است.

اشتباه‌های رایج

• جمع زدن توان وسایل به‌جای انرژی آن‌ها در طول زمان قطعی؛
• فرض اینکه یخچال تمام مدت با توان کامل کار می‌کند (کمپرسور خاموش و روشن می‌شود)؛
• نادیده گرفتن تلفات اینورتر و حداقل شارژ مجاز باتری؛
• محاسبه برای بهترین روز، نه برای طولانی‌ترین قطعی محله.

اگر هنوز باتری سرب‌اسیدی دارید، ظرفیت قابل استفاده آن معمولاً خیلی کمتر از عدد روی برچسب است؛ تفاوت را در جایگزینی باتری سرب‌اسیدی با لیتیومی توضیح داده‌ایم.

جمع‌بندی

ظرفیت درست باتری از فهرست وسایل ضروری و مدت واقعی خاموشی منطقه شما به دست می‌آید، نه از عدد پیشنهادی فروشنده. انرژی وسایل را جمع کنید، حدود ۲۵ درصد برای تلفات و عمق دشارژ اضافه کنید و توان اینورتر را جداگانه بررسی کنید. برای بیشتر آپارتمان‌ها ۵ کیلووات‌ساعت و برای خانه‌های ویلایی با کولر حدود ۱۰ کیلووات‌ساعت نقطه شروع خوبی است.

فهرست وسایل و ساعات خاموشی منطقه‌تان را از طریق فرم تماس بفرستید تا ظرفیت و مدل مناسب را برایتان محاسبه کنیم.